Σάντσεθ: Θα επιδιώξουμε παράταση του μειωμένου ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα

Η ισπανική κυβέρνηση θα επιδιώξει να παρατείνει περικοπή του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) στα βασικά είδη διατροφής πέραν της 30ης Ιουνίου, δήλωσε σήμερα ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ σε τηλεοπτική συνέντευξη που παραχώρησε.

Τον Ιανουάριο 2023, η Ισπανία κατήργησε τον ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα, όπως το ψωμί, το τυρί, το γάλα, τα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά, για τα οποία ίσχυε προηγουμένως συντελεστής 4%, για να θωρακίσει τους καταναλωτές από τις συνέπειες του αυξανόμενου πληθωρισμού.

 Πέτυχε το πείραμα της Ισπανίας με τον ΦΠΑ

Το πείραμα μείωσης του ΦΠΑ στην Ισπανία πέτυχε παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα. Αυτό προκύπτει από τη νέα έρευνα της Κεντρικής Τράπεζας της Ισπανίας με  τίτλο «Αναλύοντας τη μετακύλιση της μείωσης ΦΠΑ στις λιανικές τιμές των προϊόντων (pass through) με ψηφιακή συλλογή δεδομένων από σουπερμάρκετ και μοντέλα μηχανικής μάθησης». (Banco De Espana 31/5/2024).

Στην περιληπτική παρουσίαση της έκθεσης αναφέρoνται συγκεκριμένα τα εξής:

«Στις 28 Δεκεμβρίου 2022, η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε προσωρινή μείωση του συντελεστή Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) για επιλεγμένα προϊόντα. Οι συντελεστές ΦΠΑ μειώθηκαν την 1η Ιανουαρίου 2023 και αναμένεται να επανέλθουν στο προηγούμενο επίπεδό τους μέχρι τα μέσα του 2024. Χρησιμοποιώντας ένα σύνολο δεδομένων από το διαδίκτυο, αξιοποιούμε τεχνικές μηχανικής μάθησης για την ταξινόμηση κάθε προϊόντος. Στη συνέχεια, μελετάμε τις επιπτώσεις της προσωρινής μείωσης του συντελεστή ΦΠΑ στις τιμές, καλύπτοντας τις ημερήσιες τιμές περίπου 10.000 προϊόντων διατροφής που πωλούνται διαδικτυακά από ένα ισπανικό σούπερ μάρκετ. Για να εντοπίσουμε τις αιτιώδεις επιδράσεις στις τιμές, συγκρίνουμε την εξέλιξη των τιμών για τα προϊόντα που συμμετείχαν στο μέτρο (δηλαδή που υπόκεινται στη φορολογική πολιτική) με μια ομάδα ελέγχου (είδη διατροφής εκτός του πεδίου εφαρμογής της πολιτικής). Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι, σε επίπεδο σούπερ μάρκετ, η μετακύλιση ήταν σχεδόν πλήρης. Παρατηρούμε διαφορές στην ταχύτητα της μετακύλισης σε διάφορους τύπους προϊόντων».

Εξοικονόμηση 1,32 δισ. για τα νοικοκυριά

Στην Ισπανία ο ΦΠΑ μειώθηκε από το 4% στο 0% σε τρόφιμα πρώτης ανάγκης, όπως το ψωμί, το γάλα, το τυρί, τα αυγά, τα φρούτα και λαχανικά, όσπρια και δημητριακά. Σε άλλες ομάδες, όπως τα έλαια και τα ζυμαρικά ο ΦΠΑ  μειώθηκε κατά το ήμισυ, από το 10% στο 5%.

Η ισπανική κυβέρνηση εκτίμησε ότι αυτή η μείωση του ΦΠΑ θα οδηγήσει σε εξοικονόμηση 1,32 δισεκατομμυρίων ευρώ για τα ισπανικά νοικοκυριά κατά το οικονομικό έτος 2023 (σύμφωνα με το ισπανικό Υπουργείο Οικονομίας, Εμπορίου και Επιχειρήσεων). Βασική προϋπόθεση όμως για την αποτελεσματικότητα του μέτρου ήταν τα σούπερ μάρκετ να μετακυλήσουν τον χαμηλότερο φόρο στις τελικές τιμές.

Η μείωση ΦΠΑ μεταφέρθηκε ως 100% στις τιμές λιανικής

Η Ισπανική έρευνα εξετάζει το πόσο σύντομα και σε τι ποσοστό ενσωματώθηκε στις τελικές τιμές η μείωση του ΦΠΑ σε διαφορετικές κατηγορίες τροφίμων: Νωπά και επεξεργασμένα, επώνυμα και ιδιωτικής ετικέτας, εισαγόμενα και εγχώρια.

Η διαπίστωση είναι ότι κατά μέσο όρο όλα τα προϊόντα μετέφεραν στις τιμές λιανικής τη μείωση του ΦΠΑ σε ποσοστό από 70% ως 100% με την πάροδο του χρόνου, με διαφορετικό όμως ρυθμό ανταπόκρισης.

Σε γενικές γραμμές, μολονότι οι λιανέμποροι συμμορφώθηκαν στη μετακύλιση της μείωσης του ΦΠΑ από τις πρώτες τρεις εβδομάδες,  σε ποσοστό 90%, χρειάστηκε να περάσουν περίπου 2,5 μήνες για να φτάσει το ποσοστό της μετακύλισης στο 100%, ενώ στη συνέχεια η επίπτωση της μείωσης ΦΠΑ στις τιμές «πέφτει» στο 70%.

Στα φρέσκα τρόφιμα, οι τιμές των οποίων είναι πιο ευμετάβλητες αφού επηρεάζονται πιο άμεσα από εξωγενείς παράγοντες (πανδημία , κλίμα, εποχικότητα, χαμηλή διαθεσιμότητα, πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας κλπ), η μετακύλιση της μείωσης του ΦΠΑ  στις τιμές λιανικής υπήρξε πιο αργή, ενώ στη συνέχεια εμφάνισε έντονες κυκλικές διακυμάνσεις, κυμαινόμενη από το 65% ως στο 140% (σε σύγκριση πάντα με τα τρόφιμα που δε συμμετείχαν στο μέτρο).